Education as a glowing experiment.
Bifrost: A new pedagogy in practice.
Ceciel Verheij, 2004
Þessi grein fjallar um skóla í Danska Jutland. Skólinn heitir Bifrost. Nafnið Bifrost þýðir regnbogi og er úr Norrænni goðafræði. Regnboginn er sagður vera brú á milli jarðarinnar og yfirnáttúrulegra heimakynna guðanna. Bifrost er skóli fyrir börn frá 6 til 16 ára. Skólinn er ekki beint listaskóli, en list og menning er notuð sem innblástur í lærdomsferlið.
Ceciel segir að markmið skólans sé að brúa bil á milli ímyndunar, kunnáttu og tilfinninga. Brú á milli þess sem er þekkt og óþekkt.
Skólinn er búinn að gera menntatilraunir og starfað eftir þessari sýn í 16 ár og er búinn að fá mikla athygli.
Í greininn er sagt frá sögu skólans sem byrjaði í 1971 þegar hópur kennara í Herning gerði tilraun með þessa hugmynd. Það var erfitt að aðlaga nýjar hugmyndir að því sem fyrir var, svo 1987 tók hópur kennara og foreldra ákvörðun að stofna nýjan skóla. Þau vildi skoða hvernig börn læra, hvað mikilvægt sé fyrir þau að læra í samfélagi sem við búum í dag og hvers vegna börn læra. Bifrost byrjaði með nokkra kennara og nemendur. I dag, eftir 16 ára, er Bifrost stór grunnskóli. Í hverjum bekk eru ekki fleiri en 18 nemendur, til að tryggja að nemendur fá nægan einstaklingstíma. Skólinn fór frá hefbundnum kennsluaðferðum, þar sem nemendur taka ekki verkan þátt í eigin lærdomsferli. Kennarar trúa að lærdómsferlið sé ekki bara að efla kunnattu heldur að tengja skynjun, imyndarafl og tilfinningar. Kennsluaðferðir þeirra miðast út frá að börn séu forvitin og hafa löngun til að læra. Kennarar á Bifrost hafa það í leiðaljósi að börn ráði lærdómsferli sínu, svo að forvitni þeirra að rannsaka og era tilrauna sé örvað.
Í greininni er sagt frá hvernig allir nemar á Bifrost vinna eftir völdu þema sem er tengt menningu og sögu. Kennararnir trúa að með því að örva börnin séu þeir að opna fleiri leiðir fyrir þau til að læra. Öll kennsla sem fer fram í Bifrost er frá beinni reynslu, reynslu sem börn fá í þemavinnu. Verkefnin sem eru unnin út frá þemunum geta endist einn dag eða lengur. Börnin mega ákveða ef þau vilja vinna ein eða í hópum. Þeim er kennt að velja hvaða verkefni þau langar að gera, og kennt að standa við ákvarðanir sínar. þegar verinu er lokið eru þær upplýsingar sem safnað var á maðan ferlið stóð yfir notað til að hjálpa kennaranum að velja framhaldið. kennsluaðferðir sem er notaðar í skólanum eru undir áhrifum fjölgreindardenninga Howard Gardner.
Höfundar greinarinnar útskýra hvernig fagurfræði skiptir máli í Bifrost og hvernig listin er notuð sem tjáningarleið. Tjáningarleiðir geta t.d. verið að mála mynd, spila tonlist, búa til höggmynd, skrifa sögur eða vísur. Grundvallaratriði í s´köpun er sagt að vera að læra að ver opinn fyrir hugmyndaflæði, imyndafli og upplifun.
Ceciel nefnir í greininni að börnin í Bifrost fái ekki heimalærdóm vegna þess að þau eigi að vera frjáls til að leika sér eftir skóla. Í staðinn eru verkefni gerð á skólatíma, þar sem börnum er kennt að taka ábyrgð á verkefnum sínum. Þau trúa að það taki tíma og æfingu að öðlast færni og það er best að fá þjálfun í skóla.
Það var áhugavert að lesa að nemendur þeirra fái ekki einkunn vegna þess að sköpun, sveigjanleiki og ábyrgð er erfitt að meta, þar sem ferlið skiðtir máli en ekki útkoman. Í staðinn eiga börnin að læra fyrir persónlegur áskorun í staðinn að vinnu fyrir umbun sem geta valdið stressi. Börnunum er kennt að meta sitt eigin verk og verk annarra.
Vangaveltur
Ég var mjög hrifin af þessari grein, og mæli mað að allir lesi hana. Mer finnst að skólakerfið eigi að finna leiðir í að opna fyrir þessa tegund kennslu, þar sem t.d. stærðfræði getur verið kennd í gegnum myndlist eða málörvun kennd með tónlist o.s.frv., en ekki hafa kennslutímann of stýrðan og einblínt á eina namsgrein í einu.
Ég er mjög hlynnt og opin fyrir að kennsla sem er miðuð út frá áhuga barnanna. Þessi leið reynir á sveigjanleika og getu kennara þar sem kennsla að þessu tagi er erfitt að undirbúa fyrirfram vegna þess að áhugi barnanna getur breytt stefnu hvenær sem er. Kennarar eiga að grípa hvert tækifæri til örva námssviðum sem aðalnámskrá setur fram. Oftast skarast eitt eða fleiri námsvið sem geta opnað möguleika fyrir skemmtilegt verkefni fyrir börn og kennara.
Sem leikskólakennari, ég fæ að heyra um ýmis skemmtilegs verkefni sem eru að gerast í kringum mig í "leikskólaheiminum". Ég veit ekki mikið um kennslu í grunnskóla, og upplifi það í gegnum verefni barna minna. Það sem ég sé, sérstaklega í listgreinum er að sama verkefni er gert ár eftir ár. Ég hef áhyggjur að sum börn geti misst áhugann þegar verkum er mjög stýrt og í rauninni er ekki mjög skapandi þegar það er sagt nákvæmlega hvað og hvernig hlutir eiga að vera. Það er synd að "misnota" listgreinar á þennan hátt. Listsköpun er persónuleg tjáningarleið og gefur börnum endurlausa möguleika á að læra á eigin forsendum.
Mig langar að heyra skoðun ykkar á listgreinum í leik-,grunn-, og framhaldsskólum.
Hvað finnst ykkur um þá vinnu sem fer fram í Bifrost?
Er möguleiki á að skóli eins og þessi geti gengið upp á Ísland?
Kv. Michelle
Hæ Michelle, ég er sannfærð um að svona skóli gæti gengið á Íslandi og ég væri meira en til í að kenna í svona skóla. Ég er sammála því sem kemur hér fram í greininni að börn eiga að fá að vera frjáls eftir að heim er komið úr skólanum. Þessi grey eru í skóla frá 8 á morgnanna til næstum 3 á daginn og svo í íþróttum eða örðum tómstundum eftir skóla og eru svo úrvinda á kvöldin þegar á að fara vinna heimalærdóm. Ég á tvo stráka í grunnskóla og hjá öðrum þeirra sem er í 3. bekk voru nokkrír foreldrar að biðja um meira heimanám en ég er ekki sammála þeim. Það eru ekki allir foreldrar í þeirri stöðu að geta hjálpað börnum sínum í heimalærdómi eða hefa tíma til þess. Persónulega finnst mér að börn á Íslandi eigi að læra í skólunum og á skólatíma en ekki heima hjá sér. Ég er einnig sammála því að ekki sé hægt að gefa einkunn fyrir sköpun eða listvinnu á einhvern hátt. Einstaklingar eru mismunandi og eins verk þeirra, því hefur mér alltaf fundist asnalegt að gefa einkunn frá 1 upp í 10 fyrir listsköpun. Hvernig er hægt að dæma list? Fer það eftir smekk kennarans? Allir geta skapað en á sinn eigin hátt og á sínum eigin vegum. Eins finnst mér áhugavert að lesa um hvernig þessi skóli er samansettur, virkar alveg ótrúlega spennandi og örðuvísi en venjan er, enda kominn tími til að hrista all verulega upp í skólakerfi Íslendinga.Kveðja, Sigrún Theodóra
SvaraEyðaTakk fyrir góða kynningu! Ég ákvað að lesa greinina þegar ég var búin að lesa kynninguna þína :)
SvaraEyðaÞetta er rosalega áhugaverður skóli og ég er sammála því að svona stefna væri sniðug hér á Íslandi. Það að nemendur fái að nálgast viðfangsefnið á sínum forsendum held ég að geti aldrei verið neitt nema þroskandi og uppbyggilegt. Svona eru nemednur strax látnir taka afstöðu og bera ábyrgð á náminu sínu. Ég er líka sammála því að sleppa einkunnargjöf, finnst hún í raun alltaf svolítið skrítin, sérstaklega í listum. Ég held líka að þessi endalausa keppni um það hvaða tölu hver fær í prófum sé ekki alltaf að skila sér sem eitthvað uppbyggilegt. Þeir nemendur sem eiga erfitt með að læra eru alltaf með kvíðahnút í maganum þegar próf nálgast sem að getur svo haft neikvæð áhrif á það hvernig þeim gengur. Aðrir nemendur eru með fullkomnunaráráttu og eru aldrei ánægðir nema þeir fái 9 eða 10 og ég held satt best að segja að þetta sé ekki gott! Allavegana ef þessi hugmynd verður einhvern tíma framkvæmd hér á Íslandi þá er ég meira en lítið til að taka þátt í starfinu :)
Kveðja, Sóldís
Já ég er sammála ykkur að það væri spennandi að setja upp svona skóla hér á landi. Að nemendur fái tækifæri til að þróa áhuga sinn á hvaða sviði sem er. Sagt er að einstaklingsmiðað nám sé alltaf að verða meira og meira hér en er það virkilega svo? Það fá einhvern veginn allir sömu fyrirmælin og ég fékk algjört sjokk þegar ég var í verknámi á síðasta árinu mínu í leikskólafræðunum og fór í 1.bekk í grunnskóla í Reykjavík. Ég var viðstödd myndlistartíma þar sem börnin fengu fyrirfram klippt form í hendurnar og áttu að lita þau í ákveðnum litum (fengu ekki að ráða) og þeim var sagt HVERNIG þau ættu að lita. Þau voru sem sagt að búa til óróa og þeir urðu ALLIR eins. Mér varð um og ó. Svo teiknaði eitthvert barnið grasið blátt í sögubókinni og himininn gulan en barnið þurfti að taka bókina aftur og gera nýja mynd því himininn og grasið LITI EKKI SVONA ÚT. Ég á ekki til orð ef þetta er kennslan sem börnin fá í grunnskólum á Íslandi. Þetta var reyndar árið 2001 og vonandi hefur þetta breyst.
SvaraEyðaÉg er komin í ham og ætla að stoppa hér :o)
Kv. Rannveig
Skemmtileg lesning, takk. Mikið er þetta áhugaverður skóli, ég vildi óska að börnin mín hefður haft tækifæri til að vera í einum slíkum. Skóli sem byggir á því að athuga hvernig og hvers vegna börn læra. Það er stórkostlegt, líka að flétta saman námsgreinar og virkja börnin. Láta þau aðeins ráða ferðinni, ekki alltaf segja þeim hvað á að gera. Listgreinar eiga að vera skemmtilegar og áhugaverðar fyrir börn og skipta miklu máli í skólagöngu barna, þar eiga þau að vera laus við þessa blessaða einkunnagjöf. En mikið er misjafnt hvernig áherslurnar eru. Í skólanum sem sonur minn var í áttu allir nemendur t.d. að prjóna hund. Þetta var nú ekki alveg hans áhugasvið og hann var allan veturinn með hundinn, kennarinn saumaði hann loks saman undir vor, lítið annað var gert þann veturinn. Hvað lærði hann? Sem betur fer hefur þetta breyst og mér finnst miklu meiri metnaður og hugmyndaauðgi í listgreinakennslu nú en var. Ég er svo sammála Sigrúnu T. um að hafa sem minnstan heimalærdóm, gott að vera búin þegar heim er komið.
SvaraEyðaKveðja Ragna
Sæl Michelle og takk fyrir góða og skemmtilega grein. Ég er svo sammála stöllum mínum hérna fyrir ofan það væri frábært að hafa svona skóla hérna heima á klakanum, og eftir að ég las greinina langar mig virkilega bara að fara út og skoða þennan skóla! Mér finnst einnig að einkunargjöfin ætti ekki að vera í tölustöfum í listgreinum, mér finnst umsögn segja miklu meira en einhver tala og nemendur eru oftast miklu ánægðari með það. En eftir ég las greinina fór ég að velta því fyrir mér hvernig þessum krökkum í þessum skóla úti vegni eftir skólagönguna, ættli þau plummi sig betur? ætli þau haldi öll áfram með nám? ætli það hafi verið gerð könnun á hvort þessir krakkar líði/gangi betur í dag eftir þennan skóla en önnur börn? bara að pæla kv. Gíslína Dögg
SvaraEyðaÞessi athugasemd hefur verið fjarlægð af stjórnanda bloggs.
SvaraEyðaTakk fyrir fróðlega grein Michelle! Þessi umræða er mjög þörf. Gaman að heyra skoðanir ykkar hinna. Ekki viljum við að börnunum okkar líði eins og í verksmiðju þar sem námið er eins og vinna á færibandi. Námið þarf að hafa sveigjanlegan tilgang, þar sem réttur einstaklingsins er hafður að leiðarljósi. Þetta er auðvitað frekar ó spennandi kostur að barn á leikskóla fái upp í hendurnar fyrirfram ákveðin verkefni sem annaðhvort á að klippa út eða lima. Ef barnið vill ekki gera það á þeim forsendum sem lagðar eru fyrir, þá er það „óþekkt“ eða það fellur fyrir utan normið. Hver kannast ekki við nemendur sem hafa mikla sköpunarþörf, þau fá jafnvel áminningu eða aðvörum sökum þess að þeir falla ekki inn í hópinn. Þeir eru beðnir að halda sig við niðurnjörvað efnið og fara eftir fyrirmælum. (þá á ég við almennt). Skólinn ætti að hlúa betur að einstaklingum og hlusta eftir skoðunum og þörfum hans. Það má ekki drepa niður allt sem tilheyrir náttúrulegum hvötum.
SvaraEyðaÞví er upplifun barnsins og reynsla afar mikilvægur þáttur. Ef að einhverjir einstaklingar eru skapandi þá eru það börnin. Þau eru fordómalaus, sköpunarkrafturinn óþrjótandi og óhrædd og glöð takast þau á við viðfangsefnin. Því er nauðsynlegt að hver einstaklingur fái að vera hann sjálfur og hvert augnablik fá i að njóta vafans eins langt og þurfa þykir. Hin sanni vísindamaður leitar alltaf að sannleikanum, en þær kröfur má ekki gera til listamannsins.
Mér datt Norðlingaskóli í Reykjavík hug Ragna þegar þú sagðir frá syni þínum með hundinn. Þar á bæ fá nemendur að nema sín fræði útfrá áhugsviði s.s. hvaða gæludýr hefur þú áhuga á? Hvaða tækni viltu nota og hvernig sérð þú fyrir þér útfærsluna og hugmyndina. Á þetta ekki bara við um listgreinar. Kennarinn er þarna eins konar aðstoðar maður nemandans. Er þetta ekki frábært? En ég veit að þetta gerir kennsluhætti þyngri, en það er þess virði. (vitnað í listgreina kennara í Norðlingaskóla). Listgreinakennarar vinn 3 í teymisvinnu í einu stóru rými. Skoðið því Norðlingaskóla í Reykjavík (www.nordlingaskoli.is). Ég gæti trúað að hann kæmist næst þeim hugmyndafræðum sem koma fram í grein þinni Michelle um Bifrost skólann í Dk. Annars erum við allt of upptekin af aðbúnaði og umgjörð, og væri hægt að skrifa endalaust um það mál eitt og sér. En námsmatið er því miður allt of oft háð einhverju ytra útliti og umbúðum frekar en nálgun og upplifun nemandans á námsefninu s.s. of útkomu miðað. Bæjó stelpur og takk fyrir skemmtilegt blogg. Kveðja,Anna Snædís
Sammála þetta er áhugaverð grein. Því miður held ég að mikið sé um að "allir" nemendur vinni sama verkefnið t.d. í myndmennt og það sé fyrir fram ákveðið af kennara. En umræðan um einstaklingsmiðun í námi barna er alltaf að aukast, vonandi er því framfylgt þannig að börnin geti valið það sem þau vilja vinna að t.d. í myndmennt. Ég held að það sé mjög erfitt að gefa einhverja einkunn fyrir í myndmennt, þar sem fólk horfir svo mismunandi á hvert verk og metur það eftir því.
SvaraEyðaÉg held að það hljóti að vera gaman að vera í svona skóla, og er sammála því að námið eigi að fara fram á skólatíma. Ekki viljum við vinna meira eftir að hefðbundnum vinnutíma líkur, það sama hlýtur að gilda um börnin, þó að foreldrar vilji auðvitað fylgjast með námi barna sinna. Ég velti fyrir mér hvernig þessum nemendum gengur þegar þau eru komin í framhaldsskóla, en eru með gerólíkar áherslur og námskröfur. Hugsanlega gengur það alveg, börn eru í flestum tilfellum fljót að aðlagast nýjum aðstæðum, svo hver veit.
Kveðja Anna
Gaman að lesa "pælingar" ykkar.
SvaraEyðaEin og Gíslína var ég einnig að hugsa um hvernig nemensur koma út að skólagöngu lokinni. Ég tel að börn sem fá mikla örvun og tækifæri til að tjá sig og taka eigin ákvarðanir á skapandi hátt eiga mjög líklega auðveldara með að taka sjálfstæðar ákvarðanir í daglegu lífi og finna eigin lausnir. Fram hefur komið í rannsóknum að einstaklingar sem læra að taka sjálfstæðar ákvarðanir verða sjálfsöruggari.
Takk Anna fyrir upplýsingarna um Norðlingaskóla. Ég ætla að skoða hann.
kveðja Michelle.
Takk.
SvaraEyðaÞessi tenging ímyndunar, kunnáttu og tilfinningar hljómar afar spennandi.
Ímyndunin er mikilvægari en þekkingin því hún á sér enginn takmörk eins og Einstein sagði. Forvitni og áhugi eru svo mikilvæg að kannski verða skólar að bakka aðeins í bókastýringunni sem er öruggleg nokkuð víða. Þá er ég hrifinn að því að hafa ekki einkunnir í slíkri vinnu því það bæði erfitt mat en svo er ferlið eins og réttilega er bent á mikilvægara en einhver lokaeinkunn.
Þá held ég að það sé afar mikilvægt að hafa foreldra meðvitaða um hvað er í gangi. Ef stofnaður yrði slíkur skóli er ég viss um að margir foreldra og kennarar yrðu spenntir.
Nú þekki ég ekki myndmenntakennslu en get ímyndað mér að mjög stýrð verkefni séu ekki endilega fyrsti kostur heldur hreinlega agastjórnunartæki?!