Lesið í Skóginn

Ég valdi mér að fjalla um verkefnið Lesið í skóginn.
Skólaþróunarverkefnið “LESIÐ Í SKÓGINN – með skólum” er samstarfsverkefni Skógræktar ríkisins, Kennaraháskóla Íslands, Kennarasambands Íslands, Námsgagnastofnunar og nokkurra grunnskóla víðsvegar um landið. Unnið var að þessu verkefni frá árinu 2002 en samsarfið snérist upphaflega um það að prufukeyra verkefnið í nokkrum völdum skólum, þróa það, miðla síðan reynslu og þekkingu af verkefninu með það að markmiði að enn fleiri skólar gætu tekið upp samstarf og stuðlað að útikennslu í grenndarskógi skólans. Til að ná sem bestum árangri í skógarfræðslunni er mikilvægt að aðstaða til útináms sé sem best og sé í nágrenni skólans. Hugtakið “grenndarskógur” hefur verið notað og er þá átt við skógarreit sem skólinn hefur formlegan aðgang að og er í göngufæri frá skólanum. Allir skólar sem vilja geta verið í þessu verkefni í dag, þróunarstarfinu er lokið og gafst það vel, samstarfið við skógræktina stendur enn til boða, eina skilyrðið er að skólinn sé í nágrenni við skógarreit sem má nota.
Aðalmarkmiðið er að kennarar noti skóginn sem uppsprettu verkefna í sem flestum námsgreinum og að reynt sé að samþætta kennsluna í skipulögðu útinámi í grenndarskóginum, einnig að byggja upp reynslu og þekkingu hjá nemendum í samskiptum við náttúruna. Þegar talað er um samþætta kennslu í þessu samhengi er t.d. gert ráð fyrir því að kenna úti í skógi stærðfræði, myndmennt, sögu, íslensku, landafræði, samfélagsfræði, náttúrufræði, tónmennt, myndmennt og heimilisfræði, svo dæmi séu tekin. Sem dæmi um nám sem fram fer í grenndarskóginum má nefna að nemendur læra að meta gildi skógarins til útivista og, upplifunar og að þeir læri um lífríki skógarins; þ.e. jurtir og dýralíf. Einnig er tilvalið að nýta efnivið skógarins í handverki, svo sem tálgun, körfugerð, jurtalitun, smíði o.fl.
Með útinámi eða útikennslu er átt við nám þar sem viðfangsefnið tengist náttúrunni og umhverfinu með einhverjum áþreifanlegum hátti. Með útikennslu er ekki átt við það þegar nemendur fara út með skólabækurnar að læra eða þegar þeir fara í vettvangsferðir eða almenna útileiki.
Grenndarskógurinn er oft notaður til útileikja en algert skilyrði er að skapa góða aðstöðu til útikennslu í skógarreitnum, það er oftast gert með aðstoð nokkurra kennara og nemendahópa þeirra, gjarnan í samstarfi við smíðakennara skólanna. Reist er smá skýli sem nota má sem skjól eða til að þurrka trjáboli og greinar, sagaðir niður drumbar til að gera sæti og bekki, gjarnan er gert borð, fánastangir og fl. Eldstæði er gjarnan hlaðið og þar hafa, t.d. heimilisfræðikennarar grillað brauð eða eldað kakó yfir opnum eldi. Kaðlar hafa verið hengdir í tré til að nemendur geti sveiflað sér, svæðið er s.s. gert að notalegu og áhugaverðu leiksvæði auk þess að það er notað til kennslu. Í skólaskóginum í Norðlingaholti er búið að búa til risa hengirúm með því að strekkja fiskinet milli trjáa, nemendur geta sveiflað sér í köðlum, frábær hringekja hefur verið smíðuð í einu trénu, gríðarlega vinsæl enda er staðurinn vinsæll meðal hópa, t.d. bekkjarhópa úr öðrum skólum.
Efniviðinn sem er að finna í skóginum má nýta til myndmenntakennslu, þá er tilvalið að nota hann á sama hátt og við gerðum í sjónræna verkefninu í grasagarðinum, einnig má safna og þurrka laufblöðum, strám, könglum og öðru sem unnið er úr í myndmenntakennslu. Steinar eru tilvaldir til að mála á, steinafígúrur eignast samastað innan um náttúrulegt umhverfi og ævintýri og sögur fæðast inn á milli tránna. Sprek og greinar má nota í margvíslega listsköpun ásamt því að grisja má úr skóginum og nálgast þar efnivið sem er notaður í tálguverkefni. Lesið í skóginn- Tálgað í tré er gríðarlega vinsælt meðal smíðakennara í dag, vinsælt valnámskeið hefur verið haldið á menntavísindasviði síðustu ár. Efni er sótt í skóginn og kennd er tálguaðferð þar sem markmiðið er að láta náttúrulegt form greinanna koma fram í verkefninu, það er sem sagt ekki sagað utan af greinum til að ná sér í “spítu,, heldur er grein valin með það fyrir augum hvað á að gera úr henni. Nytjahlutir, leikföng og annað hefur form greinanna. Nemendur skoða greinarnar og spá í hvað þeir sjá út úr þeim, ákveðnar greinar henta í sleifar, aðrar henta í skóhorn o.s frv.
Myndmennta og smíðakennari Sæmundarskóla kynnti grenndarskógs verkefnið sitt fyrir okkur í Kaffi flóru í grasagarðinum, fígúrur voru saumaðar og áttu þær heima í smáum húsum sem voru smíðuð úr sprekum og afgöngum, efnið varð uppspretta sögugerðar og margt annað áhugavert er hægt að gera á svipaðan hátt.
Ég gæti haldið lengi áfram en það má lesa nánar um verkefnið á þessari heimasíðu Skógræktar ríkissins, http://www.skogur.is þar er að finna upplýsingar undir linknum Lesið í skóginn.