Art & the Environment
-an art based approach to environmental education-
eftir Meri-Helga Mantere.
-an art based approach to environmental education-
eftir Meri-Helga Mantere.
Upphafsorð greinarinnar vöktu áhuga minn, þar segir að í þrjátíu ár hefur Umhverfis–Þekking verið skyldufag í kennaramenntun í Finnlandi. Í upphafi beindust áherslur í þeirri kennslu að aukinni meðvitund um ógnir sem herja á umhverfið, síðan að verndun náttúruverðmæta, en að síðustu að heimspeki- og hugmyndafræðilegri þáttum vistfræðinnar. Þetta er nátengt viðhorfi náttúru- og umhverfislistamanna, sem hafa verið mikill innblástur í mótun kennaramenntunar. Grundvöllur Umhverfis–Þekkingar felst í vistfræðilegri meðvitund og persónulegri upplifun, sem er fólgin í skapandi starfi, sem ber vott um gott siðgæði og fagurfræðilega eiginleika. Einn mesti styrkur og kostur skapandi starfs eru gleðin og ánægjan sem henni fylgja.
Með tímanum hefur fólk vanist á það að greina sig frá náttúrunni og sjá hana sem hlutræna. Sem verður til þess að fólk telur ásættanlegt að nýta hana og eiginleika hennar, sér til framdráttar, og ganga jafnvel lengra og objóða henni. Þá yfirleitt til að svala sjálfhverfum ásköpuðum þörfum mannsins. Þetta viðhorf hindrar fólk í að upplifa náttúruna og verja tíma til að heyra, sjá, lykta, snerta og finna, en allt þetta krefst auðmýktar og virðingar. Í stað þess leitar fólk fljótlegri lausna, til að svala gervi-þörfum sínum, yfirleitt með veraldlegri friðþægingu, afþreygingarefni eða neyslu. Ansi oft er það náttúran sem þarf að líða fyrir þessa skjótfengnu svölun.
Umhverfis–Þekking birtist á ótal vegu í kennslu, en Meri-Helga telur grundvallarskilyrði að taka skref til baka og ekki aðeins “læra” um uppruna eða tilkomu viðfangsins heldur að “skilja” það. Þá á hún ekki við afturhvarf til steinaldar, heldur á hún við það að rifja upp til að muna, skilja og kunna að meta grundvallaratriði fyrir lífsafkomu manns og náttúru. Umhverfis-Þekking elur á skilningi á samþættri lífsafkomu tegundanna, bæði í líffræðilegu og menningarlegu samhengi. Meri-Helga fjallar um fjölmargar ólíkar aðferðir og nálgunarleiðir sem allar eiga það sameiginlegt að vera náttúrulega rökréttar.
Rauði þráðurinn í þessari grein er að gefa sér tíma til að staldra við, njóta augnabliksins með skynjun og tilfinningu og líta um öxl til að endurvekja tengslin við móður náttúru. Sérhvert okkar lifir í ákveðinni víxlverkun Við mátum umhverfi okkar við okkur sjálf, og við endurspeglum sjálf okkar út í umhverfið. Víðtæk upplifun og reynsla á náttúru og umhverfi hefur því mikil tengsl við sjálfan persónuleika okkar og sjálfsmynd einstaklings.
Ég valdi þessa grein til umfjöllunar því hún samræmist skoðunum mínum sterklega, að tímabært sé að staldra við, líta til baka og hlúa að sambandi við náttúruna og virðingu fyrir frumöflunum, sem grundvelli lífsafkomunnar. Ég hefði óskað þess að þegar ég sat síðast á skólabekk, hefðu kennsluhættir meira í ætt við þessa hugsjón Finnanna. Þjóðararfurinn liggur í komandi kynslóðum, en það erum VIÐ sem berum ábyrgð á nú-inu og því er einn áhrifamesti hópur samfélagsins kennarar! Ég varpa til ykkar hinna þessum spurningum....teljið þið þessa hugsjón og nálgun henta betur á einu skólastigi en öðru....eða finnst ykkur tímabært að endurskoða áherslur í kennaranámi, burtséð frá skólastigi eða kjörsviði?
Þessi ummæli hafa verið fjarlægð af höfundi.
SvaraEyðaAfsakið að ég þurfti að fjarlægja svar mitt hér að ofan. Ég setti það inn við vitlausa grein :o)
SvaraEyðaEn þetta er fín umfjöllun hjá þér Erna Sigga og ég held einmitt að best sé að fræða börnin strax á leikskólaaldri því þau eru svo móttækileg fyrir öllu og eru svo fordómalaus. Það skiptir máli hvernig það er gert og að sjónarmiðin öll komist upp á yfirborðið. T.d. fór ég að hugsa eftir umfjöllun mína um greinina hér að ofan (Umhverfismennt í leikskóla) í sambandi við malarnám. Nauðsynlegt er að börnin fái að vita til hvers verið er að "skemma" fjallið og eyðileggja bústað fuglanna og annarra lífvera á svæðinu. Við notum mölina í byggingarefni til þess að geta byggt hús osfrv.
Gæti haldið áfram en ætla að stoppa hér :o)
Ég gæti ekki verið meira sammála. Við þurfum að skoða samband okkar við náttúruna!
SvaraEyðaÞegar við förum í göngutúr út í náttúruna og þú upplifir fegurðina sem þar er. Þá er eins og tíminn standi í stað. Þegar við erum búin að vera úti og komum " heim" aftur þá erum við endurnærð og afslöppuð og full af orku.
Hvað fáum við eftir tvær klst. í Kringlunni?
Börn eiga að upplifa og læra ða virða náttúruna svo að þau geti skilið mikilvægi og tilgang með endurnýtingu.(Útikennsla)
Þannig verður þetta hluti af daglegu lífi og þykir sjálfsagður hlutur af hinu daglega lífi.
kv Michelle.
Þetta er góð umfjöllun hjá þér Erna Sigga. Við þurfum svo sannarlega að efla umhverfisþekkingu okkar, við erum svo miklir eftirbátar Norðurlandanna að það er hreint óþolandi að hugsa til þess.
SvaraEyðaÉg er hjartanlega sammála því sem Michelle skrifar að við verðum að fara að endurskoða samband okkar við náttúruna og hætta að nauðga henni eins og gert er t.d. í malarnámi og Rannveig nefnir í sínu commenti. Góð samlíking hjá þér Rannveig með Kringluna og gönguferð úti í náttúrunni! Það er hrein unun að komast út í náttúruna og þá helst ósnortna náttúru.
Við Íslendingar erum ansi oft að leita að fljótlegum lausnum og þá oft í þeim tilgangi einum að ná í skjótfenginn gróða og iðulega er það náttúran sem þarf að líða fyrir þessa græðgi okkar.
Kveðja, Svana.
Ég tel að við eru sammála um að börn eiga að læra um umhverfið og endurnýtingu. Með meiri þekking og skilningi öðlast börn meiri virðingu fyrir náttúrunni. Eftir að hafa lesið greinar eins og þetta fór ég að hugsa um það sem liggur á bak fræðslu barna á þessi efni. Þ.e.a. Ég tel að við þurfum að fræða hinn fullorðna og samfæra hann um að það sem kennt er sé gert að trú og innlifun.
SvaraEyðaKennarinn verður að vera sannfærður sjálfur. Þannig getur hann miðlað upplýsingum til barnanna. Það er ekki nóg að kenna eitt og gera eitthvað allt annað.
Kv, Michelle
Samantektin er góð hjá þér Erna Sigga. Mér finnst áhugaverð umfjöllunin um kennaramenntunina. Það ætti að vera stór þáttur í kennaranámi að byggja upp vistfræðilega meðvitund. Ég er líka viss um að samvinna náttúru- og umhverfislistamanna og kennara myndi skila miklu til nemenda. Sú "gamla hugsun" að sjá náttúruna á hlutrænan hátt hlýtur að vera á undanhaldi og sú hugsun að náttúran og listin sem tengist því að upplifa hana og njóta hennar að koma inn. Að mínu mati hefur verið allt of mikil áhersla á nýtingu auðlinda hjá okkur. Ef einstaklingurinn sér ekki auðlindir náttúrunnar án þess að horfa til gagnsemi hennar þá missir hann af þeirri sætu tilfinningu sem það gefur honum sem tilfinningaveru að upplifa fegurð hennar.
SvaraEyðaVið þurfum að styrkja nemendur okkar í þeirri hugsun að horfa til upprunans og endurvekja tengslin við móður náttúru.