Nína Tryggvadóttir

Nína Tryggvadóttir (1913-1968)
Ég valdi að fjalla um Nínu Tryggvadóttir því að hún er ein fárra kvenna sem létu draum sinn rætast og valdi að vinna að list sinni á þeim árum sem ekki þótti sjálfgefið að ungar konur legðu stund á myndlist og hvað þá héldu því áfram eftir að þær voru komnar með heimili og börn. Nína Tryggvadóttir eða Jónína Tryggvadóttir fædd á Seyðisfirði 1913. Þar ólst Nína upp til sjö ára aldurs en hún flutti til Reykjavíkur árið 1920 með foreldrum sínum. Árið 1949 giftist Nína listmálaranum Alfred L. Copley og eignuðust þau eina dóttir Unu Dóru 1951.

Það má segja að Nína Tryggvadóttir hafi verið brautriðjandi á mörgum sviðum, bæði fyrir konur sem og listamenn almennt. Hún var óhrædd við að fara ótroðnar slóðir bæði í listinni og lífinu sjáfu. Á sínum yngri árum naut hún kennslu og leiðsagnar Ásgríms Jónssonar, síðar formlegt myndlistarnám í skóla Finns Jónssonar og Jóhanns Briem, síðan stundaði hún fjögra ára nám við danska akademíið undir handleiðslu Kærsten Iversen. Nína lét ekki þar við sitja og fór til New York þar sem hún nam hjá atkvæðamestu kennurum bandarísks samtíðar þeim Hans Hofmann, Hans Richer of Morris Kantor. Hún fékk einnig góð ráð hjá Fernand Léger. Þessir lærifeður Nínu voru eins ólíkir og þeir voru margir og aðhilltust þeir mismunandi strauma og stefnur. Það er því hægt að segja að Nína hafi hlotið fjölbreytta leiðsögn er varðar myndlist og efnistök. Nína dvaldi einnig um tíma í London og París.

Fyrsta einkasýning Nínu í Reykjavík var 1942 og fyrsta einkasýning hennar í New York var 1945. Árin 1946-1948 gefur Nína út fyrstu barnabækur sínar. Þar fyrir utan hefur hún tekið þátt í fjölda samsýninga listamanna í nokkrum löndum.
Á ferli sínum kom Nína víða við og verk hennar eru unnin í mjög ólík efni. Nína gerði vatnslitamyndir, olíumyndir, teikningar, mósaikmyndir, klippimyndir, sviðsmyndir fyrir ballett, gerði leiktjöld, samdi barnabækur og gerði káputeikningar á bækur.
Einnig vann hún steindar glermyndir og gerði meðal annars fjórtán glugga fyrir kirkju heilags Antoniusar í Langweiler í Vestur Þýskalandi. Á Íslandi vann Nína meðal annars mósaikmynd fyrir kórgafl Skálholtskirkju og veggmósaik við Hótel Loftleiðir og í afgreiðslusal Landsbanka Íslands. Það er því hægt að segja að list Nínu hafi spannað mjög vítt svið. Nína gerði mannamyndir þar sem hún náði vel að draga fram einkenni persónanna með einföldum formum.

Myndefni Nínu var fjölbreytt, hún leitaði fanga í náttúruna og gerði landslagsmyndir, í borgina og gerði borgarlífsmyndir, uppstillingar og mannamyndir. Nína notaði sterka formskynjun, einfalda myndbyggingu og afar næmt litaspil, sem gengur eins og rauður þráður í gegnum öll hennar verk.
Stærsti og merkast hluti lífsstarfs Nínu voru abstraksmyndir hennar. Abstraktverk Nínu eru í expressjóniskum stíl, gædd tilfinningu og krafti. Þau lýsa upplifun Nínu gagnvart hinni íslensku náttúru þótt hún hafi dvalið erlendis mikinn hluta lífs síns, þá sótti hún hugmyndir í íslenska náttúru og Ísland var henni afar kært og hún dvaldi hér á landi flest sumur. Gegnum listaferilinn skapaði Nína sér knappan stíl áferðamikilla flata og djúpra lita sem vöktu athygli íslenskra menningarfrömuða sem og bandarískra gagnrýnanda. Nína lést á hátindi listaferils síns 55 ára. Árið 1974 eða sex árum eftir lát Nínu hélt Listasafn Íslands viðamikla yfirlitssýningu á verkum hennar.
Mér fannst áhugavert að skoða hvað Nína hefur unnið að fjölbreyttum viðfangsefnum og sjá hvernig hún vinnur með liti og litasamsetningar og tengir þær náttúrunni. Það er ekki alltaf auðvelt að skilja verk Nínu Tryggvadóttir því að hún lætur áhorfandanum eftir að leggja eigin skilning í myndverkin og upplifa þau.
Eða með hennar eigin orðum.......
„Það skemmtilega við abstrakt listina er, að myndin er ekki fullgerð í rauninni, fyrr en áhorfandinn er búinn að leggja mat sitt á hana. Myndin krefst þess, að áhorfandinn leggi sitt af mörkum, skilur eftir honum leit. Og fólk getur skilið myndina hvert á sinn máta, allt eftir kunnáttu og þroska”. N.T.

Heimildir
N. Tryggvadóttir. Náttúrustemmingar 1957-1967 1994 Listasafn Íslands, Reykjavík
www.me.is/ERLSAM/Comenius03/nina/stadakvk.htm (sótt á net 21 og 22. sept)
http://www.artlex.com/ (sótt á net 21 og 22. sept)

Mér tókst ekki að setja inn myndir með textanum.
Kveðja Anna Gunnbjörnsdóttir.