Robert Smithson

Anna Snædís Sigmarsdóttir

Robert Smithson (1938-1974)

Er bandaríkjamaður fæddur í New Jersey 2.janúar 1938. Hann er einn af þekktustu listamönnum 20 aldarinnar í gerð myndverka sem tengjast náttúrufyrirbærum. En í upphafi aldarinnar höfðu listamenn sagt skilið við hina hefð bundnu sýn á náttúrunna. . Áherslan var nú á strangfleti sem byggðu á litum og ljósi. Sýn listamannanna var nú allt önnur en þeir höfðu vanist og þeir vildu ekki lengur reyna að líkja eftir náttúrunni, heldur varð náttúrann til í hugarheimi listamannsins. Smithson hafði þetta nákvæmlega í huga þegar hann hóf að skapa náttúrufyrirbæri sín. Hann sagði „ Ég er fyrir list sem tekur tillit til beinna áhrifa náttúrufyrirbæranna eins og þau sjálf eru frá degi til dags óháð hvernig þau birtast“. Smithson vildi gera náttúrunna að einhverskonar snertanlegu fyrirbæri, að vinna beint með náttúrunna í stað þess að endurskapa einhverskonar stemningu tengda náttúrunni. Hann færði náttúrunna úr stað og gaf henni nýja vídd með því að færa hana inn í sýningarrými, eða bæta við áhrifaþáttum eins og speglum eða öðru sem gerði það að verkum að áhrif náttúrunnar varð síbreytilegt. Hann vildi skapa samtöl náttúrunnar við manninn með því að nýta öll þau jarðefni sem náttúran hefur upp á að bjóða, hann vildi að maðurinn gæti tengst náttúrunni á þann hátt að skilin milli náttúru og listar yrðu sem eitt.

Eitt frægasta verk Smithson Spiral Jetty frá árinu 1970 (sjá mynd) http://www.youtube.com/watch?v=fTx4Pp4aPXA) var unnið á afskektum stað í Salta vatninu í Utha í Bandaríkjunum. Þegar verkið var fullkomnað þá fór það fljótlega undir vatn og hvarf sjónum manna. Gerð verksins var fest á filmu og ljósmyndað og þannig kynntust flestir áhorfendur verkinu. En það var síðan á 21 öldinni að verkið kom upp úr vatninu og var þá orðin hluti af náttúrunni eins og það væri eigið sköpunarverk. Smithson hefur haldið margar sýningar um allan heim bæði á myndverkum, teikningum, skúlptúrum og fleiru sem tengjast náttúrunni. Hann var atkvæða mikill í listsköpun sinni í þau 30 ár sem listferill hans spannaði yfir. (sjá vefsíðu: http://www.robertsmithson.com/). Sterkasta reynsluheimur og tilfinning listamannsins er upplifunin við sköpun listaverksins. En eftir situr verkið sem er til þess að auka reynsluheim áhorfenda. Bæði listamaðurinn og áhofandinn hafa báðir upplifað nýja reynslu og sýn sem byggja á samtölum við náttúrunna sem verða til hugarheimi beggja aðila. Heimildir: http://www.robertsmithson.com/